Magniý, şübhesiz, umumy saglyk üçin iň möhüm minerallaryň biridir. Onuň energiýa öndürmekdäki, myşsalaryň işlemegindäki, süňkleriň saglygyndaky we ruhy abadançylykdaky roly ony sagdyn we deňagramly durmuş ýörelgesini saklamak üçin möhüm edýär. Iýmit we goşmaça iýmitler arkaly ýeterlik magniý kabul etmek adamyň umumy saglygyna we güýç-kuwwatyna uly täsir edip biler.
Magniý bedende kalsiýden, kaliýden we natriýden soň iň köp duş gelýän dördünji mineraldyr. Bu madda 600-den gowrak ferment ulgamlarynyň kofaktory bolup, bedende dürli biohimiki reaksiýalary, şol sanda belok sintezini, myşsalaryň we nerwleriň işini kadalaşdyrýar. Bedende takmynan 21-28 gram magniý bar; onuň 60% -i süňk dokumalaryna we dişlere, 20% -i myşsalara, 20% -i beýleki ýumşak dokumalara we bagyrlara goşulýar we 1% -den az bölegi ganda aýlanýar.
Magniýiň umumy mukdarynyň 99% -i öýjüklerde (hüjre içi) ýa-da süňk dokumalarynda, 1% -i bolsa öýjük daşyndaky giňişlikde ýerleşýär. Magniýiň iýmit bilen ýeterlik derejede kabul edilmezligi saglyk meselelerine getirip, osteoporoz, 2-nji görnüşli diabet we ýürek-damar keselleri ýaly birnäçe dowamly keselleriň töwekgelçiligini ýokarlandyryp biler.
Magniýenergiýa metabolizminde we öýjük proseslerinde esasy rol oýnaýar
Adam öýjükleriniň dogry işlemegi üçin energiýa baý ATP molekulasyny (adenozin trifosfat) öz içine alýar. ATP öz trifosfat toparlarynda saklanýan energiýany boşadyp, köp sanly biohimiki reaksiýalary başlaýar. Bir ýa-da iki fosfat toparynyň bölünmegi ADP ýa-da AMP öndürýär. Soňra ADP we AMP günde müňlerçe gezek bolup geçýän proses bolan ATP-e gaýtadan işlenýär. ATP bilen baglanyşykly magniý (Mg2+) energiýa almak üçin ATP-ni dargatmak üçin möhümdir.
600-den gowrak ferment, şol sanda ATF öndürýän ýa-da sarp edýän ähli fermentler we DNK, RNK, beloklar, lipidler, antioksidantlar (meselem, glutation), immunoglobulinler we prostatanyň sintezine gatnaşýan fermentler, kofaktor hökmünde magniý talap edýär. Sudu gatnaşdy. Magniý fermentleri işjeňleşdirmäge we fermentatiw reaksiýalary katalizlemäge gatnaşýar.
Magniýiň beýleki funksiýalary
Magniý cAMP (siklik adenozin monofosfat) ýaly "ikinji habarçylaryň" sintezi we işjeňligi üçin möhümdir, bu bolsa daşardan gelýän signallaryň, meselem, gormonlardan we öýjük ýüzüne bagly neýtral geçirijilerden gelýän signallaryň öýjük içinde geçirilmegini üpjün edýär. Bu bolsa öýjükleriň arasyndaky aragatnaşygy üpjün edýär.
Magniý öýjük siklinde we apoptozda rol oýnaýar. Magniý DNK, RNK, öýjük membranalary we ribosomalar ýaly öýjük gurluşlaryny durnuklaşdyrýar.
Magniý ATP/ATFaza nasosyny işjeňleşdirmek arkaly kalsiý, kaliý we natriý gomeostazynyň (elektrolit deňagramlylygynyň) düzgünleşdirilmegine gatnaşýar, şeýlelik bilen öýjük membranasy boýunça elektrolitleriň işjeň daşalmagyny we membran potensialynyň (transmembran naprýaženiýesiniň) gatnaşmagyny üpjün edýär.
Magniý fiziologiki kalsiý antagonistidir. Magniý myşsalaryň gowşamagyna ýardam edýär, kalsiý bolsa (kaliý bilen bilelikde) myşsalaryň (skelet myşsalarynyň, ýürek myşsalarynyň, ýumşak myşsalaryň) gysylmagyny üpjün edýär. Magniý nerw öýjükleriniň gyjyndyryjylygyny peseldýär, kalsiý bolsa nerw öýjükleriniň gyjyndyryjylygyny ýokarlandyrýar. Magniý ganyň laxtalanmagynyň öňüni alýar, kalsiý bolsa ganyň laxtalanmagyny işjeňleşdirýär. Öýjükleriň içinde magniýiň konsentrasiýasy öýjükleriň daşyndakydan ýokary; kalsiý üçin tersine.
Öýjüklerde bar bolan magniý öýjük metabolizmi, öýjük aragatnaşygy, termoregulýasiýa (bedeniň temperaturasyny düzgünleşdirmek), elektrolit deňagramlylygy, nerw stimulýasiýasynyň geçirilmegi, ýürek ritmi, gan basyşyny düzgünleşdirmek, immun ulgamy, endokrin ulgamy we gan şekeriniň derejesini düzgünleşdirmek üçin jogapkärdir. Süňk dokumasynda saklanýan magniý magniý gory hökmünde hereket edýär we süňk dokumasynyň hilini kesgitleýän faktor bolup durýar: kalsiý süňk dokumasyny berk we durnukly edýär, magniý bolsa belli bir çeýeligi üpjün edýär we şeýdip döwülmeleriň ýüze çykmagyny haýalladýar.
Magniý süňk metabolizmine täsir edýär: Magniý ýumşak dokumalarda kalsiýiň çökmegini basyp ýatyryp, süňk dokumalarynda kalsiýiň çökmegini höweslendirýär (kalsitonin derejesini ýokarlandyrmak arkaly), gidroksidi fosfatazany işjeňleşdirýär (süňküň emele gelmegi üçin zerur) we süňküň ösüşine ýardam edýär.
Iýmitde magniý köplenç ýeterlik däl
Magniýiň gowy çeşmelerine doly däneli ekinler, ýaşyl ýaprakly gök önümler, hozlar, tohumlar, baklagiller, gara şokolad, hlorella we spirulina girýär. Içilýän suw hem magniý bilen üpjünçilige goşant goşýar. Köp (gaýtadan işlenilmedik) iýmitlerde magniý bar bolsa-da, iýmit önümçiliginde we iýmitleniş endiklerinde üýtgeşmeler köp adamyň iýmitde magniýiň maslahat berilýän mukdaryndan az sarp etmegine getirýär. Käbir iýmitleriň magniý mukdaryny sanap geçiň:
1. Garpyz tohumlarynyň her 100 gramynda 424 mg bar.
2. Çia tohumlarynyň her 100 gramynda 335 mg bar.
3. Ispanagyň her 100 gramynda 79 mg bar.
4. Brokkoliniň her 100 gramynda 21 mg bar.
5. Gül kelemiň her 100 gramynda 18 mg bar.
6. Awokadonyň her 100 gramynda 25 mg bar.
7. Sosna hozlary, 100 g üçin 116 mg
8. Badamyň her 100 gramynda 178 mg bar.
9. 100 gramda 174 mg bolan gara şokolad (kakao >70%)
10. 100 g-da 168 mg saklaýan funduk däneleri
11. Pekan hozlary, 100 g üçin 306 mg
12. 100 gramda 18 mg saklaýan kelem
13. 100 gramda 121 mg saklaýan kelp
Senagatlaşmadan öň magniý sarp edilişi günde 475-500 mg (takmynan 6 mg/kg/gün) hasaplanýardy; häzirki sarp edilişi ýüzlerçe mg az.
Umuman, ululara günde 1000-1200 mg kalsiý sarp etmek maslahat berilýär, bu bolsa gündelik 500-600 mg magniý zerurlygyna deňdir. Eger kalsiýiň kabul edilişi köpelse (meselem, osteoporozyň öňüni almak üçin), magniýiň kabul edilişi hem sazlanmalydyr. Aslynda, ulularyň köpüsi iýmitleri arkaly maslahat berilýän möçberden az magniý sarp edýärler.
Magniý ýetmezçiliginiň mümkin alamatlary Magniýiň pes derejesi birnäçe saglyk meselelerine we elektrolit deňagramlylygynyň bozulmagyna sebäp bolup biler. Magniýiň dowamly ýetmezçiligi birnäçe (bol) keselleriň ösmegine ýa-da ösmegine sebäp bolup biler:
magniý ýetmezçiliginiň alamatlary
Köp adamlarda magniý ýetmezçiligi bolup biler we hatda muny hem bilmeýärler. Sizde magniý ýetmezçiliginiň bardygyny ýa-da ýokdugyny görkezýän käbir esasy alamatlara üns bermeli:
1. Aýaklaryň agyrylary
Uly ýaşlylaryň 70% -i we çagalaryň 7% -i yzygiderli aýak agyrylaryny başdan geçirýärler. Görünýän ýaly, aýak agyrylary diňe bir kynçylyk däl-de, eýsem örän agyryly hem bolup biler! Magniýiň nerw-myşsa signallaşdyrmasynda we myşsalaryň gysgalmagynda roly sebäpli, barlagçylar magniý ýetmezçiliginiň köplenç sebäpkärdigini belläp geçdiler.
Saglygy goraýyş hünärmenleriniň sany barha artýar we has köp, olar öz hassalaryna kömek etmek üçin magniý goşundylaryny belleýärler. Dynçsyz aýak sindromy magniý ýetmezçiliginiň ýene bir duýduryş alamatydyr. Aýak kramplaryny we ynçsyz aýak sindromyny ýeňip geçmek üçin magniý we kaliý kabul etmegiňizi köpeltmeli.
2. Ukusyzlyk
Magniý ýetmezçiligi köplenç howsala, giperaktiwlik we dynçsyzlyk ýaly uklama bozulmalarynyň başlangyjy bolup durýar. Käbirleri munuň magniýiň beýnini "sakytdyrýan" we dynç almaga ýardam edýän tormozlaýjy neýromediator bolan GABA-nyň işi üçin zerurdygy bilen baglanyşyklydygyny pikir edýärler.
Ýatmazdan öň ýa-da agşamlyk nahary bilen takmynan 400 mg magniý kabul etmek goşundyny kabul etmek üçin günüň iň gowy wagtydyr. Mundan başga-da, agşamlyk naharyňyza magniý baý iýmitleri, meselem, iýmit maddalaryna baý ispanak goşmak kömek edip biler.
3. Myşsa agyrylary/fibromialgiýa
Magnesium Research žurnalynda çap edilen bir gözlegde magniýiň fibromialgiýa alamatlaryndaky roluny öwrenildi we magniýiň kabul edilmeginiň artmagynyň agyryny we duýgurlygy azaldýandygyny, şeýle hem immun gan markerleriniň gowulaşandygyny anyklady.
Köplenç awtoimmun keselleri bilen baglanyşykly bolan bu gözleg magniý goşundylarynyň bedene edip biljek ulgamlaýyn täsirini nygtaýandygy sebäpli, fibromialgiýa hassalaryny höweslendirmelidir.
4. Howsala
Magniý ýetmezçiligi merkezi nerw ulgamyna, has takygy bedendäki GABA sikline täsir edýändigi sebäpli, goşmaça täsirler gaharjaňlyk we nerwlilik bolup biler. Ýetmezçilik ýaramazlaşanda, ol ýokary derejeli howsala, agyr ýagdaýlarda bolsa depressiýa we gallyusinasiýalara sebäp bolup biler.
Aslynda, magniýiň bedeni, myşsalary rahatlandyrmaga we keýpi gowulandyrmaga kömek edýändigi subut edildi. Ol umumy keýp üçin möhüm mineraldyr. Wagtyň geçmegi bilen howsala düşýän we ajaýyp netijeleri gören hassalaryma maslahat berýän zatlarymyň biri her gün magniý kabul etmekdir.
Magniý içegeden beýnä çenli her bir öýjük funksiýasy üçin zerurdyr, şonuň üçin onuň köp ulgamlara täsir etmegi geň däl.
5. Ýokary gan basyşy
Magniý kalsiý bilen sinergiki taýdan täsirleşip, gan basyşyny kadaly derejede saklaýar we ýüregi goraýar. Şonuň üçin magniý ýetmezçilik edeniňizde, adatça kalsiý hem ýetmezçilik edýär we ýokary gan basyşyna ýa-da ýokary gan basyşyna sezewar bolýarsyňyz.
“Amerikan Kliniki Iýmitlenme Journal” žurnalynda çap edilen 241,378 gatnaşyjynyň gatnaşmagynda geçirilen gözlegde magniýli iýmitleriň köp bolmagynyň insult töwekgelçiligini 8 göterim azaldýandygy anyklandy. Bu, dünýäde işemiki insultlaryň 50% -iniň gipertoniýanyň sebäp bolýandygyny göz öňünde tutup, möhümdir.
6. II görnüşli diabet
Magniý ýetmezçiliginiň dört esasy sebäbiniň biri 2-nji tip diabetdir, ýöne ol hem umumy alamatdyr. Mysal üçin, britaniýaly alymlar barlag geçiren 1452 ulularyň arasynda magniý derejesiniň pes bolmagynyň täze diabet keseli bolan adamlarda 10 esse, diabet keseli belli bolan adamlarda bolsa 8,6 esse köp duş gelýändigini anykladylar.
Bu maglumatlardan garaşylyşy ýaly, magniý bilen baý iýmitlenmegiň magniýiň glýukoza metabolizmindäki roly sebäpli 2-nji görnüşli diabetiň töwekgelçiligini ep-esli azaldýandygy görkezildi. Başga bir gözlegde magniý goşundysyny (günde 100 mg) goşmak diabetiň töwekgelçiligini 15% azaldýandygy anyklandy.
7. Ýadawlyk
Energiýanyň pesligi, gowşaklyk we ýadawlyk magniý ýetmezçiliginiň umumy alamatlarydyr. Dowamly ýadawlyk sindromy bolan adamlaryň köpüsinde magniý hem ýetmezçilik edýär. Merilend uniwersitetiniň lukmançylyk merkezi günde 300-1000 mg magniýiň kömek edip biljekdigini, ýöne şeýle hem seresap bolmalydygyňyzy, sebäbi magniýiň aşa köp bolmagy hem içgeçmä sebäp bolup biljekdigini habar berýär. (9)
Eger sizde bu täsir ýüze çyksa, täsirler ýitip gidýänçä dozaňyzy azaldyp bilersiňiz.
8. Migren
Magniý ýetmezçiligi migren bilen baglanyşyklydyr, sebäbi ol bedendäki neýromediatorlaryň deňagramlylygyny saklamakda möhüm ähmiýete eýedir. Iki gezek kör, plasebo gözegçilikli barlaglar günde 360-600 mg magniý kabul etmegiň migrenleriň ýygylygyny 42% -e çenli azaldyp biljekdigini görkezýär.
9. Osteoporoz
Milli Saglyk Institutlary "adamymyzyň bedeninde ortaça 25 gram magniý bar, onuň ýarysy süňklerde tapylýar" diýip habar berýär. Muny, esasanam süňkleriň döwülme howpy bolan gartaşan adamlar üçin bilmek möhümdir.
Bagtly, umyt bar! “Trace Element Research in Biology” žurnalynda çap edilen bir gözlegde magniý goşundysynyň 30 günden soň osteoporozyň ösüşini "ep-esli" haýalladandygy anyklandy. Magniý goşundylaryny kabul etmekden başga-da, süňk dykyzlygyny tebigy ýagdaýda ýokarlandyrmak üçin has köp D3 we K2 witaminlerini kabul etmegi hem göz öňünde tutmalysyňyz.
Magniý ýetmezçiliginiň töwekgelçilik faktorlary
Magniý ýetmezçiligine birnäçe faktorlar sebäp bolup biler:
Iýmitde magniýiň az kabul edilmegi:
Gaýtadan işlenen iýmitlere, köp içgi içmäge, iştahsyzlyga, garramaga bolan isleg.
Magniýiň içegede siňdirilişiniň peselmegi ýa-da siňdirilişiniň bozulmagy:
Mümkin sebäplere uzak wagtlap dowam edýän içgeçme, gaýtarma, köp içgi içmek, aşgazan turşusynyň öndürilişiniň azalmagy, kalsiý ýa-da kaliýiň aşa köp kabul edilmegi, doýgun ýaglara baý iýmitlenmek, garramak, D witamininiň ýetmezçiligi we agyr metallaryň (alýumin, gurşun, kadmiý) täsiri degişlidir.
Magniýiň siňdirilmegi aşgazan-içege ýolunda (esasan inçe içegede) passiw (parasellüler) diffuziýa arkaly we TRPM6 ion kanaly arkaly işjeň ýagdaýda bolýar. Her gün 300 mg magniý kabul edilende, siňdiriliş tizligi 30% -den 50% -e çenli üýtgeýär. Iýmitde magniýiň kabul edilişi az ýa-da gan plazmasyndaky magniýiň derejesi pes bolanda, magniýiň siňdirilişini aktiw magniýiň siňdirilişini 30-40% -den 80% -e çenli ýokarlandyrmak arkaly gowulaşdyryp bolýar.
Käbir adamlaryň işjeň transport ulgamynyň ýaramaz işleýän ("erbet siňdiriş ukyby") ýa-da düýbünden ýetmezçilik edýän (esasy magniý ýetmezçiligi) bolmagy mümkin. Magniýiň siňdirilmegi bölekleýin ýa-da doly passiw diffuziýa baglydyr (siňdirilişi 10-30%), şonuň üçin magniýiň kabul edilmegi onuň ulanylmagy üçin ýeterlik bolmasa, magniý ýetmezçiligi ýüze çykyp biler.
Böwreklerden magniýiň çykarylmagynyň artmagy
Mümkin sebäplere garramak, dowamly stress, köp içgi içmek, metabolik sindrom, kalsiýiň, kofeniň, gazly içgileriň, duzuň we şekeriň köp mukdarda kabul edilmegi girýär.
Magniý ýetmezçiligini kesgitlemek
Magniý ýetmezçiligi bedende magniýiň umumy derejesiniň peselmegini aňladýar. Magniý ýetmezçiligi, hatda sagdyn ýaşaýyş durmuşyna eýe bolan adamlarda hem köp duş gelýär, ýöne olar köplenç gözden düşürilýär. Munuň sebäbi, derrew anyklanyp bilinýän magniý ýetmezçiliginiň tipiki (patologiki) alamatlarynyň ýoklugydyr.
Magniýiň diňe 1% -i ganda bar, 70% -i ion görnüşinde ýa-da oksalat, fosfat ýa-da sitrat bilen utgaşdyrylýar, 20% -i bolsa beloklar bilen baglanyşyklydyr.
Gan barlaglary (hüjere daşyndaky magniý, gyzyl gan öýjüklerinde magniý) bedeniň ähli ýerinde (süňkler, myşsalar, beýleki dokumalar) magniý ýagdaýyny düşünmek üçin amatly däl. Magniý ýetmezçiligi hemişe gandaky magniý derejesiniň peselmegi bilen utgaşmaýar (gipomagnezemiýa); magniý gan derejesini kadalaşdyrmak üçin süňklerden ýa-da beýleki dokumalardan bölünip çykarylan bolmagy mümkin.
Käwagt magniý ýagdaýy kadaly bolanda gipomagnezemiýa ýüze çykýar. Syworotkadaky magniý derejesi, esasan, magniý kabul edilişiniň (bu iýmitdäki magniý mukdaryna we içege siňdirilişine bagly) we magniýiň bölünip çykmagynyň arasyndaky deňagramlylyga baglydyr.
Magniýiň gan bilen dokumalaryň arasyndaky alyş-çalşygy haýal bolýar. Syworotkadaky magniý derejesi adatça dar aralykda galýar: syworotkadaky magniý derejesi peselende, içegedäki magniýiň siňdirilişi artýar we syworotkadaky magniý derejesi ýokarlananda, böwrekdäki magniýiň bölünip çykmagy artýar.
Syworotkadaky magniý derejesiniň salgylanma gymmatyndan (0,75 mmol/l) aşak bolmagy, böwrekleriň magniýiň özleşdirilmeginiň ýeterlik derejede kompensasiýa edip bilmejek derejede pesdigini ýa-da böwreklerden magniýiň çykarylmagynyň ýokarlanmagynyň has netijeli magniý özleşdirilmegi bilen kompensasiýa edilmeýändigini aňladyp biler. Aşgazan-içege ulgamy kompensasiýa edilýär.
Syworotkada magniý derejesiniň pes bolmagy, adatça, magniý ýetmezçiliginiň uzak wagt bäri dowam edýändigini we wagtynda magniý goşundysyny bermegiň zerurdygyny aňladýar. Syworotkada, gyzyl gan öýjüklerinde we siýdikde magniýiň ölçegleri peýdalydyr; umumy magniý ýagdaýyny kesgitlemek üçin häzirki wagtda saýlanan usul (wena içine) magniý ýükleme synagydyr. Stress synagynda 30 mmol magniý (1 mmol = 24 mg) 8-12 sagadyň dowamynda ýuwaşlyk bilen wena içine girizilýär we siýdikde magniýiň bölünip çykmagy 24 sagadyň dowamynda ölçenýär.
Magniý ýetmezçiligi ýagdaýynda (ýa-da onuň esasynda) böwreklerden magniýiň çykarylmagy ep-esli azalýar. Magniý derejesi gowy bolan adamlar 24 sagadyň dowamynda magniýiň azyndan 90% -ini siýdikleri bilen çykarýarlar; eger olar ýetmezçilik etse, 24 sagadyň dowamynda magniýiň 75% -inden az bölegi çykarylýar.
Gyzyl gan öýjüklerinde magniý derejesi magniý derejesiniň syworotka magniý derejesinden has gowy görkezijisidir. Gartaşan adamlarda geçirilen gözlegde hiç kimiň syworotka magniý derejesi pes bolmady, ýöne gatnaşyjylaryň 57% -inde gyzyl gan öýjüklerinde magniý derejesi pes boldy. Gyzyl gan öýjüklerinde magniýiň ölçegi magniý stress synagyndan hem az maglumatlydyr: magniý stress synagyna görä, magniý ýetmezçiligi ýagdaýlarynyň diňe 60% -i anyklanýar.
magniý goşundysy
Magniý derejäňiz gaty pes bolsa, ilki bilen iýmitleniş endiklerini gowulandyrmaly we magniýi köp bolan iýmitleri köp iýmeli.
Organomagnezium birleşmeleri, meselemmagniý tauraty weMagniý L-Threonatehas gowy özleşdirilýär. Organiki taýdan baglanyşykly magniý treonaty magniý parçalanmazdan öň içege nemli bardasyndan üýtgewsiz siňýär. Bu bolsa, özleşdirilişiň has çalt boljakdygyny we aşgazan turşusynyň ýa-da kalsiý ýaly beýleki minerallaryň ýetmezçiligi sebäpli päsgel berilmejekdigini aňladýar.
Beýleki dermanlar bilen özara täsirleri
Alkogol magniý ýetmezçiligine sebäp bolup biler. Klinikadan öňki barlaglar magniý goşundysynyň etanol sebäpli damar spazmynyň we beýnidäki gan damarlarynyň zeperlenmeginiň öňüni alýandygyny görkezýär. Alkogoldan ýüz öwürlende magniýiň köp kabul edilmegi ukusyzlygyň öňüni alyp we gan serumyndaky GGT derejesini peseldip biler (gan serumyndaky gamma-glutamil transferaza bagyr disfunksiýasynyň görkezijisi we alkogol sarp edilişiniň alamatydyr).
Duýduryş: Bu makala diňe umumy maglumat üçin niýetlenen we lukmançylyk maslahaty hökmünde kabul edilmeli däldir. Blog ýazgylarynyň käbir maglumatlary Internetden gelip çykýar we professional däl. Bu web sahypasy diňe makalalary tertiplemek, formatlamak we redaktirlemek üçin jogapkärdir. Has köp maglumat bermek maksady, onuň garaýyşlary bilen ylalaşýandygyňyzy ýa-da mazmunynyň hakykylygyny tassyklaýandygyňyzy aňlatmaýar. Islendik goşundylary ulanmazdan ýa-da saglyk bejeriş tertibiňize üýtgetmeler girizmezden öň, hemişe saglyk işgäri bilen maslahatlaşyň.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 22-nji awgusty

